جیزما قارا

باش ساغلیغی

حؤرمتلی دوست و قلمداش

همت شهبازی جنابلاری

دونیانین احوالاتی بیزیم آجی و شیرین خاطیره­لریمیزدیر. آجی گونلرده بیر بیریمیزه دایاق اولوب شیرین گونلریمیزی بؤلوشوروک. بو آجی گونده بیزی بیر دایاق سانین, بلکه آجیجاناجاقلی آنلارینیزین آغریلیغی بیر آز آزالسین.

آتانیزین دونیاسینی ده­ییشمه­سینی باش ساغلیغی وئره­رک سیزه و عاییله­نیزه تانریدان دؤزوم و جان ساغلیغی دیله­ییریک. تانری سیزی و عاییله­نیزی قوروسون. حیاتدا یولونوز آچیق و اوغورلو اولسون…

:: موغان آزاد یازارلار طرفیندن

Bayquş

Birdən qondun pəncərəmə

Yağdırdın xarabalıqlarını

Prestij axtara axtara

Caydın tənhalığından

Yağmurlu misralarının

Gözəlliyini unutdun

Cəhənnəmliyinin nə olduğunu anlamadın

Kinli odlarınla oda çəkdin hər nəyimi

Odla!

Odla!

Külə dönməyımə çox da sevinmə

Külümün soyuqluğundan

Canına üşütmə düşəcək

Tir tir əsəcəksən

Dişlərin bir birinə dəyəcək

Qanadların donacaq

Sınıb töküləcəksən mənə

Cəhənnəmliyinin nə olduğunu

Bayquşluğunun nə olduğunu

anlayacaqsan

Xarabalığa döndəcəksən

Mən də bayquşlanacam

tozlu pəncərənə Qonub

Burujvalaşmış Prestejli dostunda

Viyolon çalacam

Oxuyacam son nəğməni

Oxuyacam qondarma qalanın

Sonuncu səmfoniyasını

Bayquşlanmağının dadı

Damağında qalacaq

بايقوش

بيردن قوندون پنجره­مه

ياغديردين خاراباليقلاريني

پرئستيژ آختارا آختارا

جايدين تنهاليغيندان

ياغمورلو ميصراعلارينين

گؤزلليييني اونوتدون

جهنم­لييي­نين نه اولدوغونو آنلامادين

کينلي اودلارينلا اودا چکدين هر نه­ييمي

اودلا!

اودلا!

کوله دؤنمه­ييمه چوخ دا سئوينمه

کولومون سويوقلوغوندان

جانينا اوشوتمه دوشه­جک

تير تير اسه­جکسن

ديشلرين بير بيرينه ديه­جک

قانادلارين دوناجاق

سينيب تؤکوله­جکسن منه

جهننم­لييي­نين نه اولدوغونو

بايقوشلوغونون نه اولدوغونو

آنلاياجاقسان

خاراباليغا دؤنه­جكسن

من ده بايقوشلاناجام

توزلو پنجره­نه قوب

بوروژوالاشميش پرئستئژلي دوستوندا

ويولون چالاجام

اوخوياجام سون نغمه­ني

اوخوياجام قوندارما قالانين

سونونجو سمفونياسي­ني

بايقوشلانماغينين دادي

داماغيندا قالاجاق

Mən də, vəhşiləşdim…!

Mən də, bir insan idım

İnsan kimi yaşamağı bacarırdım

İnsan kimi yaşayırdım…!

Birdən hər nə dəyişdi

Mən də, vəhşiləşdim…!

Yırtılmayım deyə, yırtdım

Qurtarmayım deyə, qurtardım

İçimdə olan bütün insanlıqları,

Soyqırım etdim

Atamın dərisinə saman təpdim

Anamın dilini kəsib yedim

Sevgilimin ürəyini çıxardıb,

Qara daşın üstünə qoyub əzdim

Qardaşımın boğazını üzdüm

Dostumun üzünə gülüb,

Belinə qəmə soxdum

Mən də, vəhşiləşdim…!

Göz yaşlarım qurudu,

Qupqurulandım

Qanım tərsə işlədi

Qan qan deyib,

Qana yeriklədim

Qandıra bilmədiyim üçün,

Mən də, qamazlandım…!

Sınmayım deyə,

Sındırdım

Hər nəyi yerinə saldım

Özümdən asılıb,

Asıldım

İnsan kimi yaşamağa dözə bilmədim,

Mən də, vəhşiləşdim…!

Vəhşiliyimdəm anladım kı,

Hər insanın vəhşiləşməyə haqqı çatır

İnsanlığınız əlinizə iş verməsin deyə,

Siz də vəhşiləşim…!

 Ay duman gəl get bu dağlardan…!

Dostum "Duman" səndə də bulud olarmış…?!! Sən də yağarmışsan…?!! Ürək döyüntulərindən mən də buludlandım, mən də yağdım. Yağarkən ritmlərini öyrəndim. Ritmlərini öyrənib mən də notlara doldum, Ritmləndim. İndi havanı çalmaq istəyirəm. "ay duman gəl get bu dağlardan"

Sən gələrkən dağları diskindirdin, bulaqlandın, çaylaqlara töküldün. Özünü daşlara çırpıb səsləndin. səsindən yeni bir səmfoni yarandı. Yoluna davam etdin, dərələrin bağrını yarıb yırğalandın. Depremlərə saldın dərələri. Dərələr ağzını açıb dişlərini itiltdilər.

Səni dərmək istəyənlər titrəyib uçuldular. Xarabalığa çevrildilər. Gicbeyinlər gicgahından vurmaq istədilər, istiləndin yandırdın onların çomaqlarını.

İndi mən səninləyəm dostum. Dumanlı olsam da Ərdəmli olduğuma güvənirəm. Yolumuzun qabağına daş atan olsa da iki qoşa irmaq kimi bir birimizə qovuşub daşlara çırparkən özümüzü dünyanın ən gözəl nəğməsini yaradacayıq. Yenə də yırğalanıb yaracayıq dərələrin notasız bağrını.

Bağrımızı qan eyləyən olsa da qan çanağına dönüb, yenə də qanımızdan coşacayıq. Ancaq tutduğumuz yolumuzdan caymayacayıq. Bizə nə etsələr də yalnız səsimizi eşidəcəklər.

Dilimizi kökündən qopartsalar, gözümüz bağıracaq. Gözümüzü kor etsələr barmaqlarımız çığıracaq. Barmaqlarımızı kəssələr, ürəyimiz qalacaq, və onun döyüntuləri bir də dağlara çökən dumanlı səslərimiz. Mən səndə dumanlanacam sən də məndə. Mən sən olacam, sən də mən. Sənlə mən yalnız bir mən olacayıq, mənliyimizi qaytarmaq üçün...

 آی دومان گل گئت بو داغلاردان…! 

  دوستوم «دومان» سنده ده بولود اولارمیش؟!! سن ده یاغارمیشسان؟!! اورک دؤیونتولریندن من ده بولودلاندیم، من ده یاغدیم. یاغارکن ریتملرینی اؤیرندیم. ریتملرینی اؤیره­نیب من ده نوتلارا دولدوم، ریتملندیم. ایندی هاوانی چالماق ایسته ییرم:  «آی دومان گل گئت بو داغلاردان»...! 

سن گلرکن داغلاری دیسکیندیردین، بولاقلاندین، چایلاقلارا تؤکولدون. اؤزونو داشلارا چیرپیب سسلندین. سسیندن یئنی بیر سمفونی یاراندی. یولونا داوام ائتدین، دره­لرین باغرینی یاریب ییرغالاندین. دئپرئملره سالدین دره­لری. دره لر آغزینی آچیب دیشلرینی ایتیلتدیلر.  

  سنی درمک ایسته­ینلر تیتره­ییب اوچولدولار. خارابالیغا چئوریلدیلر. گیج­بئیینلر گیجگاهیندان وورماق ایسته­دیلر، ایستیلندین یاندیردین اونلارین چوماقلارینی. 

  ایندی من سنینله­یم دوستوم. دومانلی اولسام دا اردملی اولدوغوما گووه­نیرم. یولوموزون قاباغینا داش آتان اولسا دا ایکی قوشا ایرماق کیمی بیر بیریمیزه قوووشوب داشلارا چیرپارکن اؤزوموزو دونیانین ان گؤزل نغمه­سینی یاراداجاییق. یئنه ده ییرغالانیب یاراجاییق دره­لرین نوتاسیز باغرینی.  

  باغریمیزی قان ائیله­ین اولسا دا قان چاناغینا دؤنوب، یئنه ده قانیمیزدان جوشاجاییق. آنجاق توتدوغوموز یولوموزدان جایمایاجاییق. بیزه نه ائتسه­لر ده یالنیز سسیمیزی ائشیده­جکلر.

دیلیمیزی کؤکوندن قوپارتسالار، گؤزوموز باغیراجاق. گؤزوموزو کور ائتسه­لر بارماقلاریمیز چیغیراجاق. بارماقلاریمیزی کسسه­لر، اوره­ییمیز قالاجاق،  و اونون دؤیونتولری بیر ده داغلارا چؤکن دومانلی سسلریمیز. من سنده دومانلاناجام سن ده منده. من سن اولاجام، سن ده من. سنله من یالنیز بیر من اولاجاییق، منلیییمیزی قایتارماق اوچون...   

O qadın

O qadın uşaqları

ac qalmasın deyə,

Qucaqlardan çıxardır çörəyini…!

O qadın qucaqlardan

Çörəyini çıxartmasın deyə,

Hər gəlib gedənə

Əl uzadır…!

O qadın hər gəlib gedənə

Əl uzatmasın deyə,

Zibillərin içindən

Axtarır yeməyini…!

O qadın zibillərin içindən

yeməyini axtarmasın deyə,

Özünü yandırır…!

Özünü asır…!

Zəhər içır…!

O qadın ölür…!

او قادین

او قادین اوشاقلاری

آج قالماسین دئیه،

قوجاقلاردان چیخاردیر چؤره­یینی…!

او قادین قوجاقلاردان

چؤره­یینی چیخارتماسین دئیه،

هر گلیب گئده­نه

ال اوزادیر…!

او قادین هر گلیب گئده­نه

ال اوزاتماسین دئیه،

زیبیللرین ایچیندن

آختاریر یئمه­یینی…!

او قادین زیبیللرین ایچیندن

یئمه­یینی آختارماسین دئیه،

اؤزونو یاندیریر…!

اؤزونو آسیر…!

زهر ایچیر…!

او قادین اؤلور…!

İçin arkadaşlarım! İçin!

Hər həftə;

Bir neçə kilo quzu əti!

Bir şüşə içki!

Yeyirsiz…

İçirsiz…

Və sonra yazıqlardan danışıb

miting qurmağınız,

Nə gözəl olur!

Nə gözəl!

Sağ olun qədeşlərim!

İşiz düzdür

Xirtdəyəcən yeyin!

Xirtdəyəcən için!

Qaldırın badələri,

Vurun bir birinə!

Fizulidən də oxuyun:

"saqı kərəm eylə cam gəzdir

Tutma qədəhi mudam gəzdir"

Saqi kərəmini əsirgəmir

Badəni mudam gəzdirir

Və siz

nə gözəl xəyallarınızda

Hər yeri gəzirsiz

Hər nəyi yerinə qoyursuz

Nə gözəl deyirsiz;

Yaşasın vətən…!

Yaşasın torpaq…!

Yaşasın insan…!

Ölüm olsun bizləri bu günə salanlar!

Ölüm olsun varlığımızı alanlar!

Ölüm olsun satqınlar!

Ölüm olsun basqınlar!

Hərdən də dişlərizin arasını qurtdalayıb

Quzuları diskindirirsiz

Quzuların tamı ağzınızdan çəkilmir

Quzular ağzınızda mələyir…!

Siz də mələyirsiz…!

Mələyin…!

Mələyin…!

O qədər mələyin ki,

Mələklər də əhvalıza mələsin…!

Mənim də sağlığıma için!

Dünyanın ğəm kədərini başızdan atın

İçin tölədəki atı saxlayan mıxın da sağlığına

Sonra ağlayarkən

bir muzik qoyursuz:

"içerim arkadaş

Benim çarem yok"

Ağlayın…!

Ağlayın…!

Doyuncaq ağlayın…!

Göz yaşlarız hər nəyi həll edəcək

Bir şüşə içki…

Torpağı…

Kimliyi…

Dili…

hər nəyi…

Süzülə süzülə

Qaytaracaq sizə…!

İçin arkadaşlarım! İçin!

Siz də iskəndər olacaqsız

Kəndizi buraxıb

Buraxılacaqsız

şair sizi misralandıracaq:

"iç iskəndər! İç!

Kim ki içir,

onun işıq yolu, Şərabdan keçir"

İçin arkadaşlarım! İçin!

Siz də keçəcəksiz,

İşiq yolunu.

Ancaq gözləyin gözləriz qamaşmasın!

Qaldırın badələri

Yenə də süzün!

Sağlıq verin

Sağalmayan yaralara

Sağalmayan yarama

ağnayın torpağa…!

Ağnayın…!

Heç nəyin

Ağına bozuna baxmayın!

Ulduzlara əlizi uzatsaz

dərə bilərsiz bir salxım!

----------------------------------------

ətək yzı:

* Təvəkkül Kiyani Əsl (Kiyan Xiyav)

ایچین آرکاداشلاریم! ایچین!

هر هفته؛

بیر نئچه کیلو قوزو اتی!

بیر شوشه ایچکی!

یئییرسیز…

ایچیرسیز…

و سونرا یازیقلاردان دانیشیب

میتینگ قورماغینیز،

نه گؤزل اولور!

نه گؤزل!

ساغ اولون قدئشلریم!

ایشیز دوزدور

خیرتده­یه­جن یئیین!

خیرتده­یه­جن ایچین!

قالدیرین باده­لری،

وورون بیر بیرینه!

فیضولی­دن ده اوخویون:

" ساقی کرم ائیله جام گزدیر

توتما قدحی مودام گزدیر "

ساقی کرمینی اسیرگه­میر

باده­نی مودام گزدیریر

و سیز

نه گؤزل خیاللارینیزدا

هر یئری گزیرسیز

هر نه­یی یئرینه قویورسوز

نه گؤزل دئییرسیز؛

یاشاسین وطن…!

یاشاسین تورپاق…!

یاشاسین اینسان…!

اؤلوم اولسون بیزلری بو گونه سالانلار!

اؤلوم اولسون وارلیغیمیزی آلانلار!

اؤلوم اولسون ساتقینلار!

اؤلوم اولسون باسقینلار!

هردن ده دیشلریزین آراسینی قورتدالاییب

قوزولاری دیسکیندیریرسیز

قوزولارین تامی آغزینیزدان چکیلمیر

قوزولار آغزینیزدا مله­ییر…!

سیز ده مله­ییرسیز

مله­یین…!

مله­یین…!

او قدر مله­یین کی،

ملکلر ده احوالیزا مله­سین…!

منیم ده ساغلیغیما ایچین!

دونیانین غم کدرینی باشیزدان آتین

ایچین تؤله­ده کی آتی ساخلایان میخین دا ساغلیغینا

سونرا آغلایارکن

بیر موزیک قویورسوز:

" ایچئریم آرکاداش

بئنیم چارئم یوک "

آغلایین…!

آغلایین…!

دویونجاق آغلایین…!

گؤز یاشلاریز هر نه­یی حل ائده­جک

بیر شوشه ایچکی…

تورپاغی…

کیملییی…

دیلی…

هر نه­یی…!

سوزوله سوزوله

قایتاراجاق سیزه

ایچین آرکاداشلاریم! ایچین!

سیز ده ایسکندر اولاجاقسیز

کندیزی بوراخیب

بوراخیلاجاقسیز

شاعیر سیزی میصراعلاندیراجاق:

«ایچ ایسکندر! ایچ!

کیم کی ایچیر،

اونون ایشیق یولو، شرابدان کئچیر»*

ایچین آرکاداشلاریم ایچین!

سیز ده کئچه­جکسیز،

ایشیق یولونو.

آنجاق گؤزله­یین گؤزلریز قاماشماسین!

قالدیرین باده­لری

یئنه ده سوزون!

ساغلیق وئرین

ساغالمایان یارالارا

آغنایین تورپاغا…!

آغنایین…!

هئچ نه­یین

آغینا بوزونا باخمایین!

اولدوزلارا الیزی اوزاتساز

دره بیلرسیز بیر سالخیم!

---------------------------------

اتک یازی:

* توکل کیانی اصل(کیان خیاو)

Sayaqladım səsimi…!

Səslər susurdu. Susuyub susdun, saralıb sodun. Sahmanlanıb sısqa sısqa süzüldün sözlərimdən. Sıza sıza sətirlənib sarmaşıqlandın, sarıldın səsimə. Səsləndim, suların səsilə suzulərkən, sındım, səpələndim sıldırımlara. Sadələşdim sarı saçlı sünbüllərinin simbollaşmış senaryolarında. Senaristlər sansorladı, sansorlaşdım. Sıxıldım samanlıqda. Saraylandım sarayçıların sarsıdıcı səsindən. Susdum, sarsıtdı sular, saraldım. Süründürdülər süründüm, sinəmdəki saxsıda səslənib su sayağı sındım, sayaqladım səsimi…!

سایاقلادیم سسیمی…!

سسلر سوسوردو. سوسویوب سوسدون، سارالیب سولدون. ساهمانلانیب سیسقا سیسقا سوزولدون سؤزلریمدن. سیزا سیزا سطیرله­نیب سارماشیقلاندین، ساریلدین سسیمه. سسلندیم، سولارین سسیله سوزولرکن، سیندیم، سپه­لندیم سیلدیریملارا. ساده­لشدیم ساری ساچلی سونبوللری­نین سیمبوللاشمیش سئناریولاریندا. سئناریستلر سانسورلادی، سانسورلاشدیم. سیخیلدیم سامانلیقدا. سارایلاندیم سارایچی­لارین سارسیدیجی سسیندن. سوسدوم، سارسیتدی سولار، سارالدیم. سوروندوردولر سوروندوم، سینمده­کی  ساخسیدا سسله­نیب سو سایاغی سیندیم، سایاقلادیم سسیمی…!

Bu akşam ölürüm…

Səni analiz edib,

Qanını dəyişdim…!

Ürəyini yenidən işə saldım…

İşə qaldın

Gözlərin qaynadı

Dəli oldun

Hər gecə darıxıb,

Yorğanı üstünə çəksən də,

Yata bilmədin…

Qanın tərsə işlədi

Darıxdın

Darmadağın olub,

Özünü öz içinə salıb, buruldun…

Güzgüyə baxıb,

Öz özünlə oynadın

Öz özünlə danışdın

Gözlərindəki iztirablara baxar baxmazkən

Özünü özünə pıçıldadın…!

Hər nə yadına düşdü

Düşərkən içinə,

Gəzdin içini…!

İçməyə bir şey tapıb,

İtlərin də sağlığına içdin…!

Bilgisayarı açıb,

Yağmurlara baş sağlığı verərkən,

Təkrar olaraq bu mahnını dinlədin:

"Bu akşam ölürüm

Beni kimse tutamaz

Sen beni tutamazsın

Yıldızlar tutamaz

Bir uçurum gibi düşerim gözlerinden

Gözlerin beni tutamaz…"

  بو آکشام اؤلوروم…

  سنی آنالیز ائدیب، 

  قانینی دییشدیم…! 

  اوره­یینی یئنی­دن ایشه سالدیم… 

  ایشه قالدین 

  گؤزلرین قاینادی 

  دلی اولدون 

  هر گئجه داریخیب، 

  یورغانی اوستونه چکسن ده، 

  یاتا بیلمه­دین… 

  قانین ترسه ایشله­دی 

  داریخدین 

  دارماداغین اولوب، 

  اؤزونو اؤز ایچینه سالیب، بورولدون… 

  گوزگویه باخیب، 

  اؤز اؤزونله اوینادین 

  اؤز اؤزونله دانیشدین 

  گؤزلرینده­کی ایضطیرابلارا باخار باخمازکن 

  اؤزونو اؤزونه پیچیلدادین…! 

  هر نه یادینا دوشدو 

  دوشرکن ایچینه، 

  گزدین ایچینی…! 

  ایچمه­یه بیر شئی تاپیب، 

  ایتلرین ده ساغلیغینا ایچدین…! 

  بیلگی­سایاری آچیب، 

  یاغمورلارا باش ساغلیغی وئررکن، 

  تکرار اولاراق بو ماهنینی دینله­دین: 

   " بو آکشام اؤلوروم 

  بئنی کیمسه توتاماز 

  سئن بئنی توتامازسین 

  ییلدیزلار توتاماز 

  بیر اوچوروم گیبی دوشئریم گؤزلئریندئن 

  گؤزلئرین بئنی توتاماز… "